حتماً برایتان پیش آمده که چیزی را در خانه گم کردهاید؛ چند دقیقه همهجا را جستوجو کردهاید، اما پیدایش نکردهاید. بعد از مدتی، وقتی دوباره به همان محل نگاه میکنید، ناگهان میبینید که درست همانجا بوده است!
آیا چشم ما آن لحظه درست نمیدیده؟ یا مغز ما چیزی را که مقابل چشممان بوده، نادیده گرفته است؟
مغز فقط همه چیز را ثبت نمیکند
ما در هر لحظه با حجم بسیار زیادی از اطلاعات دیداری روبهرو هستیم. مغز نمیتواند به همه آنها با یک اندازه توجه کند؛ بنابراین اطلاعاتی را که در آن لحظه مهمتر میداند، بیشتر پردازش میکند.
به همین دلیل ممکن است وسیلهای درست مقابل چشممان باشد، اما چون انتظار نداریم آن را در آن نقطه ببینیم، توجه کافی به آن نداشته باشیم.
وقتی ذهن دنبال یک چیز خاص است
وقتی دنبال کلید، موبایل یا وسیلهای مشخص میگردیم، ذهن ما یک تصویر ذهنی از آن میسازد. اگر چیزی که میبینیم با این انتظار هماهنگ نباشد، ممکن است مغز آن را بهسرعت نادیده بگیرد.
برای مثال، اگر دنبال یک وسیله سیاهرنگ باشید، ممکن است چندین بار از کنار آن عبور کنید، بدون اینکه واقعاً متوجه حضورش شوید.
چرا چند دقیقه بعد ناگهان پیدایش میکنیم؟
گاهی وقتی برای مدتی دست از جستوجو میکشیم، فشار و تمرکز شدید اولیه کمتر میشود. وقتی دوباره نگاه میکنیم، توجه ما آزادتر شده و مغز میتواند اطلاعاتی را پردازش کند که قبلاً به آنها توجه کافی نداشته است.
در نتیجه احساس میکنیم وسیله «ناگهان ظاهر شده»، در حالی که احتمالاً از ابتدا همانجا بوده است.
چشم میبیند، اما مغز انتخاب میکند
دیدن فقط به چشم مربوط نیست. چشم اطلاعات را دریافت میکند، اما مغز تصمیم میگیرد کدام بخش از این اطلاعات برای توجه بیشتر اهمیت دارد.
به همین دلیل ممکن است دو نفر به یک محیط یکسان نگاه کنند، اما هر کدام چیزهای متفاوتی را سریعتر ببینند؛ چون توجه و انتظار ذهنی آنها یکسان نیست.
یک آزمایش ساده
دفعه بعد که چیزی را پیدا نمیکنید، بهجای اینکه با عجله همهجا را چندین بار بگردید، چند لحظه توقف کنید. سپس محل را با آرامش و بدون تمرکز افراطی دوباره بررسی کنید.
گاهی چیزی که فکر میکردید گم شده، در واقع از ابتدا پیش چشمتان بوده است!
نکته جالب ماجرا
این اتفاق نشان میدهد که همیشه آنچه میبینیم، تمام چیزی نیست که در اطرافمان وجود دارد. توجه ما مانند یک فیلتر عمل میکند و مغز دائماً تصمیم میگیرد کدام اطلاعات را برجسته و کدام را کماهمیتتر کند.
شاید به همین دلیل است که گاهی یک وسیله گمشده، نه وقتی بیشتر میگردیم، بلکه درست زمانی پیدا میشود که آرامتر نگاه میکنیم.